UL w Radawnicy

UNIWERSYTET LUDOWY W RADAWNICY- 70 LAT.  Traktat – „ o dobrej robocie” ?!

 

                  Uniwersytet Ludowy w Radawnicy jest zlokalizowany na obszarze Krajny Złotowskiej. Ziemia Złotowska - czyli Krajna, była terenem o silnych tradycjach polskości, manifestowanych w okresie 1772-1945, kiedy ziemie te, na mocy ustaleń rozbiorowych pierwszego rozbioru Polski zostały włączone do Prus, a później do Niemiec. Wieloletni nacisk germanizacyjny spowodował, ograniczenie dopływu na te ziemie, rzetelnej wiedzy dotyczącej kulturalnego      i gospodarczego dorobku Polski i jej historii. Liczne grono działaczy kultury          i oświaty pracowało nad pogłębieniem i utrwaleniem przekonania o przynależności Ziemi Złotowskiej do Macierzy. Pielęgnując polskie tradycje         i zwyczaje ludowe, dbając o czystość mowy polskiej w oparciu o konspiracyjną książkę, prasę i w formie śpiewanej, poprzez tworzenie zespołów śpiewaczych, umiłowanie języka ojczystego, patriotyzm. Działanie w Związku Polaków w Niemczech stało się dla wielu mieszkańców Krajny przyczyną wysiedleń, więzień, wysyłek do obozów koncentracyjnych, kończących się bardzo często śmiercią. Rok 1945 przynosi Radawnicy upragnioną wolność i Ziemia Złotowska- oderwana od Macierzy w I rozbiorze Polski- do niej powraca. Za sprawą cenionych nauczycieli i działaczy oświatowych, Marii i Edmunda Splittów; w Zakrzewie koło Złotowa; znanej z działalności ks. dr Bolesława Domańskiego  - najsilniejszym ośrodku życia polonijnego w okresie międzywojennym- powstaje w roku 1945 Uniwersytet Ludowy. Praca placówki została zainaugurowana organizacją 8-miesięcznych kursów repolonizacyjnych. Nauka poprawnego czytania, pisania i mówienia po polsku, wykłady z literatury, historii i geografii Polski, śpiewu i inscenizacji pieśni ludowych, miała za zadanie utrwalić więź mieszkańców wyzwolonej Krajny, szczególnie młodych, z Ojczyzną. Mieli oni w przyszłości przekazywać zdobytą wiedzę innym ludziom w ramach szeroko pojętej repolonizacji. W tym czasie pieczę nad Uniwersytetami Ludowymi sprawowały: Towarzystwo Uniwersytetów Ludowych i Ministerstwo Oświaty. W roku 1946 siedzibę Uniwersytetu Ludowego przeniesiono do pięknego pałacu w Radawnicy gdzie do dzisiejszego dnia prowadzi on swoją działalność.

W latach 1950-1968 dyrektorem placówki jest Julian Materek, wieloletni pracownik Uniwersytetu Ludowego, człowiek o dużym doświadczeniu pedagogicznym i nieprzeciętnym zmyśle organizacyjnym. W tym czasie na kilka lat w pałacu radawnickim działa Dom dziecka, a Uniwersytet Ludowy przeniesiono do Jasienia koło Bytowa.  Po powrocie do Radawnicy w Uniwersytecie Ludowym kształcono działaczy kultury i oświaty. Przeprowadzono także dwa eksperymentalne kursy mające przygotować dziewczęta ze środowiska wiejskiego do prowadzenia przedszkoli, oraz kurs przygotowujący do prowadzenia księgowości. Negatywnym skutkiem przenosin jest całkowity brak dokumentacji pisanej i fotograficznej z tego okresu.

 W roku 1968 obowiązki dyrektora placówki przejmuje mgr Wanda Kowalczyk. W latach 1970-1984 przeprowadzono kursy kwalifikacyjne II stopnia dla organizatorów działalności społeczno-kulturalnej. W okresie tym z Uniwersytetem Ludowym w Radawnicy współpracowali tacy specjaliści jak: dr Stefan Starczewski - socjolog, dr Dzierżymir Jankowski - specjalista pedagogiki kulturalno-oświatowej, dr Kazimiera Wołos - etnograf, Stanisław Pręgowski - artysta fotografik, Edward Niemiro - autor znakomitych pozycji literatury fachowej z dziedziny fotografii i filmu. W latach siedemdziesiątych wprowadzono nową specjalizację na kursach – fotografia i film. O losach niektórych z absolwentów tych kursów słyszymy ze środków masowego przekazu, można tu wymienić: Grażynę Auguścik - piosenkarkę jazzową, Jolantę Dylewską i Andrzeja Miłoszewicza - artystów fotografików, zdobywców prestiżowej nagrody na Festiwalu Filmów Polskich w Gdańsku w 1995 r. (Złote Lwy Gdańskie za zdjęcia do filmów), Mariana Rynkiewicza – artystę fotografika nagrodzonego w ostatnim czasie za album „ Kalwaria życia” W 1985 roku prowadzono równocześnie dwa kursy: kwalifikacyjny dla instruktorów fotografiki i nowy "Ekonomika i organizacja wiejskiego gospodarstwa domowego". Zmiana kierunku kształcenia podyktowana została potrzebami środowiska lokalnego. Od roku 1984 Dyrektorem placówki zostaje mgr Ewa Huńka, rozwijająca z dużym rozmachem kurs Ekonomika i organizacja wiejskiego gospodarstwa domowego. Rok 1989 to kolejna i do tej pory ostatnia zmiana na stanowisku dyrektora radawnickiej placówki. Na stanowisko to awansowana jest dotychczasowy nauczyciel i wychowawca Uniwersytetu Ludowego w Radawnicy – Barbara Mincewicz. Rok 1989 to rok, w którym na skutek mało zrozumiałych i wyjątkowo niekorzystnych decyzji Kuratorium Oświaty w Pile rozpoczynają się problemy finansowe placówki. W tym okresie jest w pełni realizowana zasada Uniwersytetu Ludowego mówiąca o stawianiu wychowania nad czysto kształcącymi funkcjami placówki. W ten sposób stawia się na rozwój osobowości wychowanka, na prawidłowość kontaktów interpersonalnych, wychowanie poprzez przykład i działanie w grupie. Do roku 1995 realizowany był program kształcenia instruktorek gospodarstwa wiejskiego. W latach 1985 - 1995 kurs ten ukończyło 297 słuchaczek, zdając egzamin końcowy z oceną pozytywną.

 W wyniku analizy własnych możliwości i jednocześnie potrzeb rynku pracy, a także zapewnienia pewności finansowania w roku 1995 następuje całkowita zmiana kierunków działania Uniwersytetu Ludowego w Radawnicy. Po niemal rocznych przygotowaniach uruchomione  zostają dwa kierunki kształcenia- Medyczne Studium Zawodowe Terapii Zajęciowej oraz Policealna Szkoła Technik Obsługi Turystycznej. Obie szkoły zostają zarejestrowane jako placówki niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych, co dało możliwość pozyskiwania dotacji w ramach subwencji oświatowej. Poziom nauczania nowych placówek był bardzo wysoki, czego dowodem były przypadki przyjmowania absolwentów na drugi rok nauczania w szkołach wyższych podobnych specjalności. Ważne, że zmieniając kierunek działalności nie zmieniono metod pracy, a wyniki osiągane przez naszych słuchaczy potwierdzały skuteczność tego rodzaju metod.  Biorąc pod uwagę stabilną sytuację finansową Uniwersytetu Ludowego, od końca lat 90-tych bardzo duży nacisk położono na dokształcanie kadry nauczycielskiej oraz na poszukiwanie nowych obszarów działania Uniwersytetu Ludowego. Każdy z członków Rady Pedagogicznej Uniwersytetu Ludowego do dnia dzisiejszego ma ukończone przynajmniej trzy fakultety z dziedzin potrzebnych w pracy w placówce. W tym też czasie zrodziły się projekty realizowane z bardzo różnym skutkiem, w zależności od potrzeb rynku pracy: Policealna Szkoła Pracowników Służb Społecznych, kursy  Opiekunki Środowiskowej , Opiekuna Osób Starszych, Opiekuna Osób Niepełnosprawnych. Wreszcie w roku 2009 przy Uniwersytecie Ludowym w Radawnicy powołany zostaje Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii dla 48 wychowanków.

Obok działalności oświatowej, w której Uniwersytet osiąga znakomite rezultaty (w ostatnich pięciu latach 100% zdawalności w szkołach policealnych na egzaminach państwowych) placówka realizuje szereg projektów dla społeczności lokalnej. Prowadzone są kursy i spotkania tematyczne dla osób starszych, niepełnosprawnych oraz zainteresowanych rękodziełem i pielęgnowaniem tradycji ludowych w regionie działania Uniwersytetu Ludowego.

Większość działań prowadzonych jest z wykorzystaniem najnowocześniejszych metod i nowoczesnych narzędzi pracy. Nadmienić warto, że już od 2013 roku Uniwersytet prowadzi dla swoich szkół policealnych kształcenie on-line, a także dzienniki elektroniczne. Nie zapomina się również o tradycyjnych sposobach prowadzenia zajęć wywodzących się ze skandynawskich Uniwersytetów Ludowych. Potrzeba wzbogacania warsztatu pracy pracowników i działaczy Uniwersytetu Ludowego w Radawnicy zaowocowała też dużym zaangażowaniem się w realizację projektów pozwalających na poznanie warunków i sposobów pracy podobnych placówek w Szwecji, Danii, Niemczech, Hiszpanii, Włoszech, Francji i Anglii. Wiele z tych doświadczeń przeniesiono i wdrożono w radawnickiej  placówce. Zdaniem dyrekcji Uniwersytetu Ludowego w Radawnicy jak też organu prowadzącego placówkę w Radawnicy – Stowarzyszenia Polskie Uniwersytety Ludowe, pracującego w niezmienionym składzie od 10 lat ( Barbara Mincewicz, Małgorzata Kułaczkowska, Mirosław Mincewicz, Anna Małolepsza i Irena Iskra ) gwarantem powodzenia w pracy placówki takiej jak Uniwersytet Ludowy jest w największym stopniu przygotowanie i zaangażowanie pracowników i działaczy. Nie mniejszą wartością jest stabilność kadry oraz odwaga w podejmowaniu decyzji o charakterze strategicznym dla placówki. Kolejnym bardzo ważnym elementem prowadzącym do sukcesu w działalności Uniwersytetu Ludowego jest odpowiedni dobór i praca z młodymi pracownikami. W placówce w Radawnicy ta praca prowadzona jest w sposób bardzo przemyślany, co owocuje znakomitymi wynikami. Biorąc pod uwagę fakt, że w Polsce działa niewielka ilość Uniwersytetów Ludowych; a prowadzących swoją działalność w oparciu o spuściznę Grundtviga znikoma  ilość; Uniwersytet Ludowy w Radawnicy chcąc dzielić się własnym doświadczeniem, a jednocześnie chcąc czerpać z doświadczeń innych postanowił podjąć pracę w Ogólnopolskiej Sieci Uniwersytetów Ludowych (OSUL). . Praca w Sieci pozwala na wymianę doświadczeń, czerpanie wzorców i realizowanie wspólnych projektów.

Mając na uwadze fakt, że nie jest to pierwsza próba scalenia całego środowiska ul-owskiego , jest ogromna wiara w to, że w końcu uda się doprowadzić do ustabilizowania prawnego i finansowego całego nurtu Uniwersytetów Ludowych w Polsce.