Dokumenty

Wspieranie Uniwersytetów Ludowych w ramach ścieżki Edukacja Obywatelska

Narodowego Programu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego

 

NOTATKA ZE SPOTKANIA

Poniedziałek 3 kwietnia 2017 godz. 11.00-14.00

W dniu 3 kwietnia 2017 r. w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odbyło się spotkanie dotyczące koncepcji włączenia i wspierania Uniwersytetów Ludowych (UL) w ramach ścieżki Edukacja Obywatelska Narodowego Programu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (NPWRSO). Spotkaniu przewodniczył  Pan Wojciech Kaczmarczyk Dyrektor Departamentu Społeczeństwa Obywatelskiego KPRM, a uczestniczyli w nim przedstawiciele Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, Uniwersytetu Szczecińskiego oraz eksperci reprezentujący środowisko Uniwersytetów Ludowych zrzeszonych w Ogólnopolskiej Sieci Uniwersytetów Ludowych. Spotkanie rozpoczął Dyrektor Kaczmarczyk witając wszystkich i prosząc Marka Byczkowskiego z Kaszubskiego Uniwersytetu Ludowego o zaprezentowanie materiału roboczego będącego kolejnym krokiem na drodze poszukiwania sposobu wykorzystania i wsparcia  idei Uniwersytetów Ludowych dla realizacji kształcenia obywatelskiego i aktywizacji dorosłych w ramach Narodowego Programu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Materiałem tym był Raport Identyfikacja kluczowych obszarów problemowych, celów i działań na przykładzie KUL w Wieżycy przygotowany przez Pracownię SWOT prowadzoną przez Piotra Pawliszcze Mariusza Mówkę

W czasie prezentacji materiału roboczego powstałego w wyniku analizy SWOT referowane były następujące kwestie:

·         Celem strategicznym rewitalizacji UL jest wykorzystanie potencjału UL do osiągnięcia zamierzonej zmiany społecznej

·         Przeprowadzona w czterech placówkach ankieta przyniosła jednoznaczne i analogiczne wyniki wskazując, że grupami docelowymi i adresatami dla działań UL powinny być dwie grupy wiekowe: 20 – 30 latkowie (ze szczególnym nastawieniem na tzw. młodych bezrobotnych) oraz seniorzy.

·         Konfrontacja posiadanego potencjału z istniejącym szansami i zagrożeniami stojącymi przed UL wykazała, że internat, który jest kluczowym narzędziem metody wychowawczej UL może być równocześnie dużym zagrożeniem, jeśli generuje koszty nie będąc wykorzystanym w sposób wystarczający. Usunięcie tego zagrożenia domaga się planowania odpowiedniej ilości kursów stacjonarnych wykorzystujących internat i stołówkę.

·         Potencjałem do wykorzystania, czyli zdiagnozowanymi silnymi stronami UL są: kompetentna i doświadczona kadra, koncepcja oświaty dorosłych wg. zasad Grundtviga, długoletnie doświadczenie w edukacji „młodych dorosłych”, umiejętność wykorzystania lokalnej kultury i tożsamości.

·         Analiza SWAT wskazała 7 obszarów problemowych i jako ich odwrócenie wyznacza 7 celów szczegółowych składających się na realizację nadrzędnego i głównego celu jakim jest rewitalizacja UL.

·         Pośród zdefiniowanych celów za najważniejsze zostały uznane: poprawienie rozpoznawalności marki UL wśród młodzieży, stworzenie systemu doskonalenia zawodowego dla nauczycieli UL, wprowadzenie certyfikacji nauczania metodą Grundtviga.

Ewa Smuk- Stratenwerth z Ekologicznego Uniwersytetu Ludowego zwróciła uwagę, że w programie wspierania UL trzeba uwzględnić środowiska, które obecnie przymierzają się do tworzenia nowych placówek UL. Dla tych środowisk potrzeba także stworzyć ofertę wsparcia. Odnosząc się do tematu internatów podkreśliła, że bez nich nie będzie efektów wychowania człowieka w kategoriach pedagogiki Grundtviga. UL to nie kolejna placówka szkoleniowa, gdzie szybko i na odległość można zdobyć jakieś kompetencje zawodowe. Internat to kształtowanie postaw i stylu życia. W internacie takie elementy jak życie społeczne, praca w zespole, budowanie więzi, dialog i debata dają prawdziwe efekty w postaci pożądanego kapitału społecznego. Doświadczenie pokazuje, że studenci stacjonarnych kursów stają się też najlepszymi ambasadorami i misjonarzami idei UL. Barbara Mincewicz i Marek Byczkowski jednomyślnie potwierdzili nierozłączność idei kształcenia w UL z systemem internatowym, który staje się urzeczywistnieniem i szkołą społeczności obywatelskiej.

Małgorzata Kułaczkowska z UL w Radawnicy poinformowała, że dla wypromowania marki UL ma służyć formuła Ogólnopolskiej Sieci Uniwersytetów Ludowych ze stworzoną dla jej obsługi strona internetową. Ważnym obecnie zadaniem jest opracowanie wspólnego logo dla sieci OSUL i promocja strony. W dalszej perspektywie stworzona internetowa platforma komunikacji służyłaby utrzymywaniu więzi ze studentami, udostępnianiu materiałów oraz szkoleniom e-learningowym.

Alina Respondek z Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji zwróciła uwagę, że w promowaniu i rewitalizowaniu idei UL trzeba przedstawić ją jako wypełnienie istniejącej luki w systemie oświaty i wychowania. Przed podjęciem konkretnych działań w tym kierunku potrzebna jest diagnoza potrzeb społecznych, które powinny być zaadresowane w pilotażu. Za konieczne uznała wyjście z ideą UL poza środowisko wiejskie by nadać jej powszechność i dopasować do wymogów współczesności.

Zofia Kaczor-Jędrzycka dziękując zebranym za przechowani i pielęgnowanie tradycji UL podkreśliła konieczność zachowania humanistycznej wizji kształcenia z zasadniczym dla studentów pytaniem „kim jestem?”. Zwróciła uwagę na istotną rolę twórców i przywódców w tradycji i metodzie UL oraz na potrzebę współpracy ze środowiskiem akademickim oraz mediami.

Irena Iskra z UL w Radawnicy opierając się na obrazie drzewa z jego korzeniami, pniem i konarami postulowała by w programie rewitalizacji UL połączyć przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Złożyła też osobiste świadectwo jak ważne w jej życiu były osoby, które zapalały ideą UL.

Monika Wolańska z UL w Woli Sękowej  zaakcentowała fakt, ze w UL ścieżka kształcenia kompetencji zawodowych współistnieje ze ścieżką rozwoju osobowego i społecznego. W społecznościach tworzących dany kurs rodzą się często inicjatywy społeczne i obywatelskie przenoszone na grunt społeczności lokalnych. Przy określaniu grupy docelowej dla oferty UL wyznaczanie sztywnych ram nie jest wskazane gdyż doświadczenie potwierdza iż powszechność i otwartość na wszystkich przynosi dobre efekty zróżnicowania i wzajemnego oddziaływania.

Angelika Felska z Uniwersytetu Szczecińskiego przedstawiła doświadczenie osoby przymierzającej się do utworzenia UL oraz będącej na etapie badania potrzeb społeczności lokalnych. Potwierdziła też problem z rozpoznawalnością idei UL, które często mylone są z Uniwersytetami Trzeciego Wieku.

Mirosław Mincewicz ze Stowarzyszenia Polskie Uniwersytety Ludowe zasygnalizował potrzebę stworzenia nowej, aktualnej definicji UL. Nawiązując do tematu doskonalenia zawodowego i certyfikacji nauczycieli UL zaznaczył, ze nie da się wykształcić nauczyciela UL, gdyż do tego trzeba lat doświadczenia.

Konkretyzując kierunek dalszych prac nad programem rewitalizacji UL Ewa Smuk- Stratenwerth wskazała, ze w zakresie wsparcia finansowego rysują się trzy podstawowe potrzeby:

·         Wsparcie idące za studentem (młodzi bezrobotni i zagrożeni wykluczeniem)

·         Wsparcie infrastruktury (szczególnie internatu i stołówki)

·         Wsparcie kształcenia nauczycieli

Marek Byczkowski zadał pytanie czy tworzenie nowych placówek trzeba rozpatrywać w charakterze szansy czy zagrożenia. Swe obawy uzasadnił faktem, że w etapie wdrażania programu istotne jest by umacniać i profesjonalizować istniejącą sieć i dbać by wszystkie placówki zachowywały idee i charakter UL. Jako okazję do umocnienia środowiska zaproponował wspólne przygotowanie projektu  dla ponadnarodowego programu POWER.

Iwona Błaszczak z SGGW sprzeciwiła się postawie ostrożności i nieufności wobec powstawania nowych placówek UL. Każda placówka UL jest niezależna, stając się lokalnym liderem i centrum, z którego idea UL może być przenoszona do innych środowisk. Koniecznym natomiast wydaje się stworzenie wspólnej formuły dla kształcenia nauczycieli dla potrzeb sieci.

Ewa Markowska-Bzducha z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaznaczyła, ze o markę UL trzeba się troszczyć i nie wszystkie tworzone placówki muszą od razu nazywać się UL. Ważne by nie stworzyć z UL kolejnej placówki kształcenia ustawicznego, ale zachować charakter szkoły życia. W perspektywie planowanego rozwoju sieci UL zasugerowała duże możliwości infrastrukturalne związane z zamykaniem szkół na wskutek sytuacji demograficznej i zachodzących zmian społecznych. Wskazała na duże możliwości samorządów, które często stają wobec dylematów jak wykorzystać opuszczone obiekty szkolne. Także MRiRW przy zmniejszającym się naborze do szkół rolniczych dysponuje dużymi rezerwami w wykorzystaniu bazy lokalowej swych placówek.

Sławomir Skwarek ze Stowarzyszenia UL w Adamowie podkreślił, ze programie rewitalizacji UL następuje obopólna korzyść, gdyż placówki UL uzyskują wsparcie, a w polityce społecznej Rządu pojawia się narzędzie poprawiające wskaźniki edukacji dorosłych i kapitału społecznego. Z tej racji UL zasługują na zastąpienie systemu grantowego stałym wsparciem, pomoc w stworzeniu i utrzymaniu systemu szkolenia kadr oraz na wdrożenia pilotażowego programu edukacyjnego.

W podsumowaniu spotkania Dyrektor Wojciech Kaczmarczyk wyraził uznanie dla przygotowanego materiału, który wyznacza kierunki wsparcia UL w narodowym programie dotyczącym sektora obywatelskiego. Dalsze prace powinny zmierzać w kierunku instytucjonalizowania przedstawionych na spotkaniu inicjatyw i pomysłów, by nowozdefiniowane UL mogły wrastać w tkankę społeczną i skutecznie ją ożywiać. Wśród możliwości i ścieżek wspierania UL Dyrektor wymienił:

·         Projekty (np. finansowanie i realizacja projektów dotyczących kształcenia nauczycieli UL)

·         Wsparcie instytucjonalne (wykorzystanie istniejącej infrastruktury – np. wykorzystanie zasobów szkół i stworzenie mechanizmów dostępu do tych zasobów, gdyż dotychczasowy system zarządzania zasobami uniemożliwia współdzielenie obiektów i ich zasobów, chociaż stanowią one faktycznie zasoby całej społeczności)

·         Sieciowanie z organizacjami i instytucjami lokalnymi i zagranicznymi dla uzyskania synergii i wzmocnienia potencjału oddziaływania społecznego

W odniesieniu do wskazanych dróg i możliwości wsparcia potrzebne jest teraz zoperacjonalizowanie pomysłu rewitalizacji UL, by jako wspólna propozycja środowiska UL wszedł on do Narodowego Programu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego i mógł zostać przedstawiony na konferencji przewidzianej w dniu 23 maja 2017.

 

Notatkę sporządził:

Paweł Filip

 

 

 

Głos Ogólnopolskiej Sieci Uniwersytetów Ludowych w debacie publicznej i propozycje do programu wsparcia dla polskich uniwersytetów ludowych na lata 2017-2019

 

Opracowywanie obecnych założeń ideowych UL powinno dokonać się na płaszczyźnie Sieci w oparciu o otwartą dyskusję (sporo już zrobiono w dotychczasowych wspólnych projektach). Natomiast zgodnie z zasada autonomii założenia ideowe należą do poszczególnych UL-i i są podstawą ich innowacyjności. Sieć może stanowić forum dyskusji i wypracowania tzw. Minimalnego standardu przynależnego nazwie własnej jaką jest „uniwersytet ludowy” (zgodnie z opinią, że uniwersytety ludowe nie mogą zatracić własnego, specyficznego charakteru; a ich  różnorodność organizacyjna i strukturalna może je tylko "ubogacić" funkcjonalnie). Zgodnie zaś z konstytucyjną zasadą pomocniczości przygotowywany Program Premiera właśnie takie działanie powinien wspierać i finansować nie ingerując w oddolne inicjatywy i samoorganizację środowiska uniwersytetów ludowych. Zgodnie z filozofią i tradycja uniwersytetów ludowych ich tożsamość i specyfika poszczególnych placówek  należy to do kompetencji samych uniwersytetów ludowych. Nawet jeśli konkretne zapisy miałyby stać się elementem NPWRUL, to może stać się to jedynie za sprawą samych uniwersytetów ludowych.

Daty 14 - 15 marca 2016 roku to cezura czasowa powołania do życia Ogólnopolskiej Sieci  Uniwersytetów Ludowych. Stało się to podczas konferencji „Kompetencje kluczowe – uniwersytety ludowe – społeczeństwo obywatelskie. W poszukiwaniu współczesnej „Szkoły dla Życia” w Gdańsku, w Europejskim Centrum Solidarności oraz bezpośrednio po niej zorganizowanym Seminarium „Wizja współczesnego uniwersytetu ludowego jako Szkoły dla Życia” – w Wieżycy w siedzibie Kaszubskiego Uniwersytetu Ludowego. Oba te wydarzenia zgromadziły przedstawicieli głównych nurtów ruchu uniwersytetów ludowych w Polsce. Pierwszego dnia, uczestniczący w konferencji Premier Piotr Gliński otrzymał od przedstawicieli uniwersytetów ludowych oraz innych środowisk społecznych żyjących ideami i wartościami tej tradycji oświatowej list intencyjny wyrażający zadowolenie z faktu podjęcia na szczeblu rządowym prac, zmierzających do przygotowania i wdrożenia programu rozwoju uniwersytetów ludowych. Autorzy listu zadeklarowali partnerską współpracę w tworzeniu programu i systemowych rozwiązań. W trakcie kolejnego spotkania Sieci 27 maja 2016 w Grzybowie, siedzibie Ekologicznego Uniwersytetu Ludowego, została ukonstytuowana Rada Sieci i podjęto decyzję o zainicjowaniu Partnerstwa Tematycznego w ramach Mapy sektora obywatelskiego w Polsce.

Mając na uwadze szeroką perspektywę czasową, w której trzeba postrzegać rozwój uniwersytetów ludowych i prowadzonego przez nich procesu edukacyjnego powołana do życia Rada Programowa Ogólnopolskiej Sieci Uniwersytetów Ludowych proponuje następujące kwestie jako elementy rządowego (MKiDN) programu wsparcia dla polskich uniwersytetów ludowych na lata 2017-2019:

1.      Podstawa programowa i edukacja obywatelska w modelu Uniwersytetów Ludowych

Uniwersytety ludowe, mają pełnić rolę kulturotwórczą w środowiskach lokalnych. Proponowane przez uniwersytety ludowe programy mają być częścią szerszego programu obywatelskiej sieci kultury. W związku z tym „Szkoła dla życia” jako model edukacji obywatelskiej wymaga wypracowywania przez polskie uniwersytety ludowe wspólnej podstawy programowej umożliwiającej autonomiczne kształtowanie tożsamości uniwersytetów ludowych, zgodnie z ich tradycją, przy zachowaniu specyfiki i indywidualności każdego z UL-i.

Dokonać się to może poprzez wykorzystanie przede wszystkim potencjału istniejących 5 stacjonarnych uniwersytetów ludowych, położonych w różnych regionach Polski: Kaszubski Uniwersytet Ludowy w woj. pomorskim, Ekologiczny Uniwersytet Ludowy w woj. mazowieckim, Uniwersytet Ludowy w Radawnicy w woj. wielkopolskim, Nadbużański Uniwersytet Ludowy w woj. podlaskim, Uniwersytet Ludowy Rzemiosła Artystycznego w Woli Sękowej w woj. Podkarpackim. Oprócz tych podmiotów w wypracowaniu podstawy programowej mogłyby uczestniczyć inne podmioty (np. prowadzące wcześniej UL-e w tzw. nurcie religijnym; Związek Młodzieży Wiejskiej; gmina Adamów w woj. lubelskim, której wójt – od początku uczestniczący w spotkaniach Sieci i partnerstwa - zamierza powołać uniwersytet ludowy.

Środki projektowe mogłyby służyć do wspólnego opracowania podstawy programowej, która następnie posłużyłaby do wypracowania indywidualnego programu kursu każdego z podmiotów (prowadzących UL-e) i przeprowadzenia w regionach ich działania tychże kursów. Realizacja indywidualnych programów opartych na wspólnie wypracowanej podstawie programowej, której integralną składową byłaby edukacja obywatelska, zostałaby następnie poddana ewaluacji. Wyniki zostałyby upowszechnione (konferencja, wspólna publikacja i publikacje poszczególnych UL-i).

Kursy te będą miały charakter cyklu warsztatów skierowanych do liderów i społeczników działających w regionie. Operacyjnym celem tych kursów będzie przykładowo. partycypacyjne wypracowanie strategii rozwoju regionu objętego działaniem lub inne zadanie ustalone przez lokalne partnerstwo, np. wspólne przygotowanie przez partnerstwo ważnego dla społeczności wydarzenia.

Zastosowane metody pracy powinny bezpośrednio nawiązywać do pedagogiki grundtvigiańskiej, tzn. powinny być rozwijające i służące odkrywaniu tożsamości, z jednoczesnym budowaniem wspólnoty oraz otwierające na problemy i wyzwania współczesności. W praktyce oznacza to wykorzystanie takich aktywnych metod jak debata (oksfordzka), dialog, praca zespołowa, ale także typowych dla uniwersytetów ludowych zajęć z dramy czy śpiewu oraz włączenia wybranych przez uczestników elementów edukacji zawodowej.

Planowany program działania:

a)      Faza przygotowawcza: opracowanie programu kursów we współpracy z innymi organizacjami pozarządowymi, działającymi w obszarze obywatelskiej edukacji dorosłych oraz innymi instytucjami działającymi na  terenach wiejskich, głównie bibliotekami i ośrodkami kultury. Przykładowe etapy działania: opracowanie podstawy programowej kursu, analiza zasobów i potrzeb na obszarze objętych działaniem, zbudowanie lokalnego partnerstwa, opracowanie szczegółowego programu kursu dopasowanego do lokalnych zasobów i potrzeb, rekrutacja uczestników,

b)      Testowanie kursów edukacji obywatelskiej dla dorosłych mieszkańców wsi w uniwersytetach ludowych (5-6) uczestniczących w Ogólnopolskiej Sieci Uniwersytetach Ludowych

c)      Ewaluacja kursów i seminarium podsumowujące, w czasie którego dopracowany zostanie program kursu do szerszego wykorzystania w różnych ośrodkach typu biblioteki, domy kultury, czy gminach wiejskich lub małomiasteczkowych chcących powołać uniwersytet ludowy

d)      Prezentacja rezultatów w celu upowszechnienia – ogólnopolska konferencja upowszechniająca, na której udostępniane będą wypracowane w czasie trwania projektu materiały.

 

2.      Współpracy z krajami europejskimi o ugruntowanych tradycjach uniwersytetów ludowych

Dostrzegamy potrzebę rozwijania współpracy z krajami europejskimi o ugruntowanych tradycjach edukacji dorosłych, których integralnym elementem są uniwersytety ludowe, takich jak Dania, Szwecja, Norwegia, Szwajcaria, Niemcy. Szczególnie istotną potrzebą gwarantującą szybki rozwój uniwersytetów ludowych w Polsce jest oferta doskonalenia warsztatu pracy nauczycieli i instruktorów. Potrzebne są stypendia na: a. odbycie kursów w zagranicznych UL-ach w państwach z którymi mają partnerskie relacje polskie UL-e, b. wizyty stażowe i studyjne.

Ważnym elementem proponowanych w punkcie 1 kursów byłyby wizyty studyjne w innych krajach europejskich, prezentujące dobre praktyki oraz stypendia w wybranych ośrodkach zagranicznych.

 

3.      Edukacja zawodowa w uniwersytetach ludowych

Uniwersytety ludowe mają wypracowaną metodologię w zakresie edukacji zawodowej, której doświadczenia mogą pomóc w przełamaniu kryzysu, którego doświadcza kształcenie zawodowe w Polsce.

Uniwersytety ludowe mogłyby mieć udział w wypracowaniu programów nauczania w takich zawodach jak: animator kulturalny, rolnik ekologiczny (lub producent żywności ekologicznej), terapeuta zajęciowy, animator promocji zdrowia (w zakresie zdrowego stylu życia), pracownik socjalny do pracy z osobami uzależnionymi oraz uchodźcami.

 

4.      Infrastruktura Ogólnopolskiej Sieci Uniwersytetów Ludowych

Funkcjonowanie sekretariatu, biura informacyjnego, strona internetowa oraz wydawanie m.in. biuletynu informacyjnego, poradników. Oczekiwane jest również wsparcie wydawnictwa Kwartalnika Towarzystwa Uniwersytetów Ludowych: „Polskie Uniwersytety Ludowe”, do tej pory wydawanego  przez Fundację Polskich Uniwersytetów Ludowych

 

5.      Inicjatywy i działania Rady Programowej Uniwersytetów Ludowych (coroczne zgromadzenia Ogólnopolskiej Sieci UL oraz konferencje)

Konieczne jest zagwarantowanie możliwości funkcjonowania Rady Programowej Uniwersytetów Ludowych, która byłaby organizatorem corocznego zgromadzenia Ogólnopolskiej Sieci UL oraz konferencji.

Pierwszą konferencję planujemy zorganizować 23 maja 2017 częściowo ze środków projektu „Budowanie kompetencji kluczowych a pedagogika uniwersytetów ludowych w Europie XXI wieku”, finansowanego z programu Erasmus+,  a realizowanego przez Stowarzyszenie ZIARNO i Ekologiczny Uniwersytet Ludowy w Grzybowie w partnerstwie z Kaszubskim Uniwersytetem Ludowym, Starostwem Powiatowym w Płocku i innymi placówkami w Europie (Uniwersytet Ludowy w Brenderup, w Danii,  Szwajcarska Szkoła Rolnictwa Biodynamicznego, Uniwersytet Rolniczy w Płovdiv w Bułgarii i Uniwersytet Zrównoważonego Rozwoju w Eberswalde, Niemcy). Partnerstwo przygotuje na konferencję w ramach projektu publikację, prezentującą polskie i europejskie doświadczenia w rozwoju uniwersytetów ludowych oraz ich rolę w budowaniu kompetencji kluczowych: Główna część konferencji miałaby miejsce w Sali Kryształowej SGGW, druga część obejmowałaby wizytę studyjną w Ekologicznym, Uniwersytecie Ludowym w Grzybowie.

 

Rada Programowa Ogólnopolskiej Sieci Uniwersytetów Ludowych[1] wystosowała przesłanie do organizatorów i uczestników Ogólnopolskiej Samorządowej Debaty Oświatowej, które odbyło się 2 czerwca 2016 roku w Warszawie. W treści przesłania wyrażono zadowolenie z zainicjowania przez ogólnopolskie organizacje samorządowe publicznej debaty połączonej ze strony gremium samorządowego z ważną deklaracją: „Jakość edukacji priorytetem samorządów”. To właśnie jakość edukacji  i samorządność od początku przyświecały i nadal przyświecają  ruchowi uniwersytetów ludowych. Wyraża się to w ich programowym haśle „Szkoła dla życia”. Uwzględnienie w aktualnej debacie uniwersytetów ludowych jest o tyle istotne dla aktualnych prac, że metoda pracy uniwersytetów ludowych sprawdziła się i odpowiada na aktualne wyzwania cywilizacyjne. Polska wspólnie z innymi krajami UE wyznaczyła sobie konieczność osiągnięcia do roku 2020 wskaźnika 15% dorosłych, objętych kształceniem. Przy obecnym wskaźniku 4% bez głębokiej reformy sytemu kształcenia dorosłych, którego integralnym elementem powinna być sieć uniwersytetów ludowych, nie jest to możliwe do osiągnięcia. Uniwersytety ludowe mogą w realizacji tego wyzwania odegrać ważną rolę. 

            Deklarowanym celem debaty było wypracowanie wspólnej opinii środowiska samorządowego w sprawie realizacji i finansowania zadań oświatowych przez samorządy. Zawiązana Ogólnopolska Sieć Uniwersytetów Ludowych i powołane do życia partnerstwo o roboczym tytule: „Uniwersytety Ludowe na rzecz edukacji obywatelskiej” zadeklarowały, że w dialogu i współpracy z gremiami rządowymi i samorządowymi będą zmierzały do przywrócenia, właściwego miejsca i roli uniwersytetów ludowych w systemie kształcenia dorosłych. Idee i dorobek tak znamienitych postaci ruchu uniwersytetów ludowych jak ks. Antoni Ludwiczak i Ignacy Solarz są po 1989 roku nadal pielęgnowane i rozwijane przez świeckie i kościelne uniwersytety ludowe. Dotychczasowe pomijanie uniwersytetów ludowych w rozwiązaniach systemowych dotyczących oświaty domaga się zmiany i przywrócenia im właściwego im miejsca w pielęgnowaniu dziedzictwa narodowego i kształtowaniu współczesnej kultury. Absolwenci uniwersytetów ludowych, podejmując różnorakie działania w życiu społecznym, gospodarczym, religijnym, kulturalnym a także w życiu politycznym, zarówno w Polsce jak i innych krajach, zawsze byli i nadal są liderami w kształtowaniu społeczeństwa obywatelskiego. 

            Analizując aktualne uwarunkowania i wyzwania dla kształtowania współczesnego społeczeństwa obywatelskiego w duchu idei uniwersytetów ludowych i bazując na historycznych doświadczeniach tych placówek oświatowo-edukacyjno-formacyjnych, zwrócono się do organizatorów i uczestników Ogólnopolskiej Samorządowej Debaty Oświatowej z przesłaniem o wypracowanie wspólnej opinii środowiska samorządowego w sprawie realizacji założeń uniwersytetów ludowych i wypracowania źródeł finansowania zadań Szkoły dla życia przez polskie samorządy terytorialne.

 

 

[1] Skład Rady Programowej: Iwona Błaszczak, Marek Byczkowski, Elżbieta Gniazdowska, Andrzej Juros, Zofia Kaczor-Jędrzycka, Tomasz Maliszewski, ks. Janusz Mierzwa, Barbara Mincewicz, Bożenna Pawlina-Maksymiuk,  Ewa Smuk Stratenwerth, Monika Wolańska.